Sucha skóra
Sucha skóra to skóra szorstka, zaczerwieniona, z tendencją do pękania i świądu. Skóra z tendencją do suchości jest bardziej podatna na mróz i wiatr, a także detergenty i niektóre składniki kosmetyków (barwniki, konserwanty). Ponadto łatwo ulega podrażnieniu, wykazuje skłonność do wyprysku a uszkodzenia prowadzić mogą do nadkażeń bakteryjnych. Skóra taka wymaga szczególnej pielęgnacji, która zapobiegnie jej przedwczesnemu starzeniu się. Na suchość wpływa skład warstwy rogowej naskórka (najbardziej zewnętrznej) i płaszcza lipidowego, który pokrywa naskórek. Płaszcz lipidowy to mieszanina tłuszczów pochodzących z różnych źródeł. Składają się na niego wydzielina gruczołów łojowych, lipidy z keratynocytów warstwy rogowej, a także związki zewnątrzpochodne, jak składniki kosmetyków i leków. Ma różną grubość, w zależności od etapu życia, a jego składniki tworzą barierę okluzyjną, która zapobiega przeznaskórkowej utracie wody (TEWL – Trans Epidermal Water Loss).
Dłonie
Skóra dłoni, ze względu na swoją budowę może ulec szybkiej utracie wody. Wiąże się to z tym, że ma niewiele gruczołów łojowych, ale jest też cieńsza niż skóra w innych miejscach ciała. Wysychaniu sprzyja też obecność licznych gruczołów potowych (szybsza utrata wody) i brak podskórnej warstwy tłuszczowej. Dodatkowo czynniki podrażniające skórę dłoni, jak detergenty, środki do dezynfekcji wzmagają produkcję komórek naskórka, co zaburza proces wymiany starych komórek na nowe, powodując przesuszenie, ale też zgrubienia, a czasem bolesne pękanie w okolicy opuszków palców.
Przyczyny nadmiernej suchości
Bezpośrednia przyczyna nadmiernej suchości skóry to niedobór lipidów w warstwie rogowej a także obniżona zdolność wiązania i zatrzymywania wody w naskórku. Dłonie zimą pękają przez gwałtowne zwężenie naczyń krwionośnych na mrozie i ich szybkie rozszerzanie się w cieple. Sprzyja temu również wiatr i suche powietrze. Innym czynnikiem jest ogrzewanie i suche powietrze, jakie ono generuje; niska wilgotność przyspiesza utratą wody z naskórka. Czynnikami wyzwalającymi nadmierne wysuszenie skóry dłoni mogą być również zaburzenia rogowacenia i czynności naskórka (np. atopowe zapalenie skóry, łuszczyca), choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, niewydolność nerek, choroby tarczycy), odwodnienie organizmu, narażenie na substancje drażniące, nadmierne stosowanie steroidów, skrajne niedobory witamin. Wszystko powyższe wpływa na zaburzenie warstwy lipidowej, a tym samym na to, że skóra staje się wrażliwa i szorstka, a niekiedy pojawiają się również pieczenie i pęknięcia.
Zasady pielęgnacji dłoni zimą
Pielęgnacja zimą powinna skupiać się na kilku wytycznych:
- stosowanie kremów intensywnie regenerujących, które odbudują barierę ochronną skóry
- używanie delikatnych mydeł i żeli do mycia, zwłaszcza kojących kosmetyków emoliencyjnych, np. z olejem lnianym
- ochrona przed czynnikami zewnętrznymi – rękawiczki na zewnątrz oraz rękawiczki gumowe do prac domowych
- aplikacja kremu po każdym kontakcie z wodą
- stosowanie preparatów bez substancji zapachowych i konserwantów, w tym ekologicznych środków czystości
- unikanie gorącej wody do mycia i kosmetyków z alkoholem
- unikanie suszarek do rąk w toaletach publicznych
- nawilżanie powietrza
- odpowiednie nawodnienie
Kosmetyki pielęgnacyjne do suchej skóry
Dobrym wyborem do pielęgnacji w okresie zimowym będą kremy z mocznikiem, masłem shea, lanoliną lub witaminami A i E. Warto zwrócić uwagę, czy krem zawiera w składzie ceramidy i oleje. Takie dermokosmetyki będę najlepszym wyborem, bowiem duża zawartość wody w kremie może po wyjściu na mróz zwiększyć uczucie chłodu i niekiedy potęgować podrażnienia. Żeby zapobiec suchości i pękaniu należy smarować dłonie po każdym umyciu, a ręce chronić rękawiczkami. Kremy regenerujące, które przyspieszą gojenie najlepiej nakładać grubą warstwą na noc i zabezpieczyć bawełnianymi rękawiczkami, które można kupić w drogerii lub aptece. W przypadku głębszych pęknięć konieczna może okazać się wizyta u dermatologa, który może zalecić silniejsze preparaty, np. maści steroidowe. Należy wziąć od uwagę wybór produktów emoliencyjnych również do mycia dłoni. Mogą to być dermokosmetyki odpowiednie również dla całego ciała lub dedykowane wyłącznie do rąk.
Domowe sposoby na suche dłonie
W celu nawilżenia i regeneracji suchych dłoni wykorzystać można składniki znajdujące się w niemalże każdej kuchni, przygotowując maseczkę. W literaturze znaleźć można liczne przepisy, jak np.:
- maseczka z żółtka, łyżki miodu i łyżki oliwy
- maseczka z ugotowanego siemienia lnianego
- maseczka z oliwy wymieszanej z żółtkiem
- maseczka z rozgniecionego ziemniaka wymieszanego z żółtkami i mlekiem
Maseczki na suche dłonie wymagają, by zostawić je w miejscu działania około 15minut. Uzupełnieniem takiej domowej pielęgnacji będzie poprzedzająca nałożenie maseczki kąpiel dłoni w ciepłej oliwie z oliwek przez około 15 minut. Można również nabyć gotowe kuracje odżywcze dla dłoni. Działają one regenerująco i poprawiają wygląd skóry.
Suplementacja wspierająca suchą skórę
Suchą skórę wesprzeć można preparatami doustnymi, które pomogą jej się nawilżyć i zregenerować. Najistotniejsze suplementy to kwasy omega 3, kolagen, kwas hialuronowy, witaminy z grupy B., witamina A + E i C, a także cynk i krzem. Składniki te działają antyoksydacyjnie, chroniąc komórki skóry, a także regenerują naskórek i poprawiają jędrność skóry. Warto zwrócić uwagę na obecność tych składników w codziennej diecie.
Skóra dłoni jest szczególnie narażona na wysuszenie, zwłaszcza zimą. W celu zapewnienia jej dobrego stanu i własnego komfortu należy stosować właściwą pielęgnację, dbać o wybór właściwych kosmetyków/ detergentów, a także o odpowiednie nawodnienie organizmu.
Źródła:
- Komorowska M., Bariera naskórkowa – czynniki wpływające na zaburzenia równowagi oraz prawidłowe funkcjonowanie skóry, https://aestheticcosmetology.com/epidermal-barrier-factors-affecting-the-imbalance-and-proper-functioning-of-the-skin/, dostęp 28.01.2026
- Wojnowska D., Chodorowska G., Juszkiewicz-Borowiec M., Sucha skóra – patogeneza, klinika i leczenie, Postępy Dermatologii i Alergologii XX; 2003/2, s. 98-105
- Wolski T., Kędzia B., Farmakoterapia skóry. Cz. 1. Budowa i fizjologia skóry, Post Fitoter 2019; 20(1): 61-67, https://www.czytelniamedyczna.pl/6725,farmakoterapia-skory-cz-1-budowa-i-fizjologia-skory.html, dostęp 28.01.2026
